Het verhaal van Jessica

Wanneer controle vrijheid verdringt. Het verhaal van Jessica over het ideaalbeeld, eetproblematiek en het hervinden van haar ‘ik’.

In een interviewreeks bieden we een kijkje achter de schermen van de danswereld, waar passie, ambities en uitdagingen samenkomen. Vandaag ontmoeten we Jessica Kaasschieter (33). Haar verhaal begint bij een kinderlijke passie voor dans en theater, en voert naar een opleiding waarin haar passie langzaam veranderde in een strijd met zichzelf, tot het moment dat haar lichaam niet meer meewerkte.

“‘Wat een bad ass! YOU ROCK!’, zou ik tegen mijn jongere zelf willen zeggen. Dat ik ondanks alle hobbels toch ben blijven staan. Dat vind ik knap.”

De vonk

Haar liefde voor dans zat er al op vierjarige leeftijd in, een hele oude liefde dus. De vonk sloeg pas echt over toen ze op 11-jarige leeftijd de musical The Lion King bezocht. “De magie, het zingen, de concentratie in het publiek, de verwondering – het greep me volledig. Er was een vuurtje aangewakkerd wat nooit meer uitging.”

Op de middelbare school kreeg haar droom steeds meer richting. Jessica vertelt: “Tijdens de les Duits kwam er een luidruchtige man het lokaal binnen gestormd en ging op de tafel staan. Hij bleek acteur en hield een indrukwekkende monoloog. Vervolgens eindige hij met de zin ‘wil jij dit ook?, meld je dan aan voor de jongeren theaterschool!’. Edgard Geurink, zijn naam herinner ik mij nog steeds. De volgende dag meldde ik mij aan voor de theaterlessen. Dit voelde als thuiskomen.”

Ondanks haar liefde voor het podium, begon ze na de middelbare school eerst aan de studie verpleegkunde. “Na één week wist ik al dat ik daar weg moest.” Tijdens haar tussenjaar volgde ze de vooropleiding en stroomde vervolgens door naar de Academie voor Musicaltheater (Song & Dance) in Zwolle. Ze vervolgde haar studie aan de Koningstheater Academie in Den Bosch en volgde tot slot wat losse contractlessen aan Fontys Hogeschool voor de Kunsten in Tilburg. Vooral de eerste opleiding in Zwolle eiste een zware tol.

“Het vak” met een hoofdletter

De blije herinnering vervaagt zodra Jessica nadenkt over de vraag hoe ze de tijd op de academie heeft ervaren. “Het vak werd ineens ‘Het Vak’, met een hoofdletter. De bubbel was enorm. Het duurde lang voordat ik daarin ontspanning kon vinden.”

Waar de drie disciplines (zingen, dansen en acteren) voorheen vrijheid betekende, werd het nu een keurslijf. Jessica, die normaal juist sterk in contact staat met haar gevoel, merkt hoe de fysieke belasting en prestatiedruk haar zelfbeeld langzaam afbrokkelen. “Er werd niet over gesproken. Niet door klasgenoten, niet door de opleiding, door niemand.”

Tijd om er langer bij stil te staan, was er niet. “Deze houding had ik zelf ook: Ik moet dóór. Een houding met vele gevolgen.”

Het ideaalbeeld

Dat wat er van haar gevraagd werd, koppelde Jessica aan succes en aan een bepaald ideaalbeeld: het ultieme lichaam met de ultieme stem – de maatstaaf waarlangs ze zichzelf continu begon te vergelijken. “Ik begon de academie met een voller lijf, en voor mijn gevoel werd afvallen aangemoedigd. Al snel werd dit een interne strijd.”

Jessica viel al snel af, waardoor haar lichaam veranderde. Wat eerst voelde als ‘controle’, werd langzaam iets dwingends. In de overgang van het tweede naar het derde jaar sloeg het volledig om. “Ik volgde een gevaarlijk crashdieet. In negen weken viel ik vele kilo’s af. Dit was erg zorgelijk, maar daar was ik me toen nog niet van bewust. Jessica 2.0, werd ik genoemd, en werd de hemel in geprezen. Voor het oog zagen de kilo’s er ‘goed’ uit. Daarnaast zei ik dat ik er blij mee was, en mensen geloofden dat.” Juist omdat het resultaat binnen het ideaalbeeld leek te passen, bleef het stil.

Van buiten leek Jessica gelukkig, maar van binnen ontwikkelde zij een heftige eetstoornis (Anorexia Nervosa). Dit had een grote weerslag op haar fysieke gesteldheid. “Door de kilo’s die ik verloor veranderde mijn dansbalans. En mijn stem functioneerde niet meer zoals het deed, alsof ik in een verkeerde versnelling reed. Ik wist niet meer hoe ik de juiste ademsteun moest gebruiken bij de tonen die ik voorheen makkelijk kon zingen. Op tour kreeg ik ineens las van fysieke klachten. We aten met de crew samen in het theater – voedsel wat ik niet meer kon verdragen. Door de koolhydraten kreeg ik ineens hartkloppingen, die had ik inmiddels weken niet meer gegeten. Ik sprak hier nooit over. Het verlangen naar een dun lijf won het van het ongemak. Het hoorde bij het vak. Telkens als ik twijfelde zei ik zacht tegen mezelf: je hebt hier zelf voor gekozen, het is je eigen schuld.”

De prijs van het ideaal

Wat Jessica met haar ‘ideale’ lichaam dacht te winnen, bleek in de praktijk een pijnlijke prijs die ze moest betalen. “Ik had de illusie dat een mager lijf mij kracht, zelfvertrouwen en succes zou bieden. Niets bleek minder waar: mijn lichaam kon niets meer. Ik had het steenkoud, mijn (gezicht)spieren verzwakten en mijn stem werkte niet meer zoals voorheen. Soms plaste ik zelfs in mijn broek, door mijn bekkenbodemspieren die niet goed meer functioneerden. Ik voelde me alles behalve weerbaar, sterk en beschermd. Het bracht me geen succes, mentaal zat ik volledig klem. Dit was een enorme klap.”

Het lijf dat haar succes moest brengen, werd een lichaam dat weigerde.

Toen het lichaam de grens trok

Jessica hield de controle over haar eetpatroon zo’n tien jaar vast. De drang om af te vallen was sterker dan de vele signalen die haar lijf aangaf. “Als mijn lichaam niet had ingegrepen, dan had ik het nog altijd vol gehouden, zó sterk is die drang.”

Pas in 2020 durfde ze hulp te vragen, omdat ze inzag dat het zo niet langer ging. Kort nadat Jessica publiekelijk deelde dat ze de diagnose Anorexia had gekregen, nam haar klassiek ballet docent contact met haar op.  “Zij was de eerste die het destijds signaleerde, al in het eerste jaar. Ik was er alleen nog zó overtuigd van overtuigd dat ik met een voller lijf geen succes zou hebben in het werkveld. Haar woorden drongen niet tot mij door. Het contact wat we hielden tijdens mijn herstel (en nu nog steeds) was heel bijzonder en een belangrijke factor waarom ik het heb gered. Ze zei: “Ik heb het altijd geweten, dat je hier mee worstelde. Ik ben er voor je. Je mag al je vragen stellen.” Zij wist als geen ander wat er op mij af ging komen.”

Toen begon een heel nieuw hoofdstuk van Jessica’s leven. Deze nieuwe fase was geen kwestie meer van doorgaan in wat ze altijd deed, maar van onder ogen zien wat er vanbinnen speelde. “Je krijgt een heel team van specialisten om je heen, je wordt wekelijks gewogen, de therapieën starten: er verandert veel. Dat is erg confronterend.”

“In het begin sloeg de therapie niet goed aan. Mijn behandelaren konden moeilijk tot mij doordringen. Veel therapie vond online plaats en daardoor bleef de eetstoornis erg aanwezig. Toen de sessies meer op locatie werden opgepakt, viel het op hoe slecht ik eraan toe was. Ik kreeg een ultimatum: óf ik koos echt voor mijn herstel óf mijn behandeling stopte per direct en ik werd doorverwezen naar een klinische opname in Nederland. Het was een hele donkere periode met depressies, weinig levenslust en een onzeker toekomstperspectief. Ik lag veel in bed en de winters waren ijskoud.”

Wat haar uiteindelijk in beweging bracht, was de machteloosheid van haar omgeving. “Ik begon langzaam weer met eten. In eerste instantie niet voor mezelf, maar omdat ik het verdriet van mijn familie niet kon aanzien. Lange tijd voelde ik me schuldig tegenover hen: waarom kon ik niet gewoon normaal doen, gewoon éten?”

Ze stelde zichzelf een stip op de horizon: dat werd de zesweekse Klinische boost behandeling in Portugal, als onderdeel van een langer, heel waardevol traject bij BeLeef. “Ik mocht er nog niet direct naartoe, ik had nog niet het gewicht bereikt dat ik moest halen om mee te mogen. Met een te laag gewicht ben je niet in staat het zware therapie programma te volgen. Er ging een knop om: ik hield me aan de voedingsschema’s, volgde traumatherapie en schreef een terugval preventieplan voor wanneer het mis zou gaan.  Als er één behandeling is die ik iedereen aan zou raden, dan is het deze. Ze werken met ceremoniële opdrachten, die met veel zorg en aandacht zijn opgebouwd, en met ErvaringProfessionals. Deze combinatie heeft mij enorm geholpen om mijn eetstoornis te begrijpen en deze stapje voor stapje los te kunnen laten.”

Haar ‘ik’ terugvinden

Herstel betekende voor Jessica meer dan fysiek aansterken. Het ging over iets fundamentelers: ze leerde opnieuw kennen wie ze was. ”Op de academie ben ik mijn ‘ik’ kwijtgeraakt. Ik wist niet meer wie ik was en was volledig afhankelijk van de mening van anderen. Tijdens mijn herstel kwam ik steeds wat meer terug bij mezelf. Iets wat zonder de juiste therapie nooit was gelukt.”

Vorig jaar werd Jessica gevraagd om als ervaringsdeskundige in Portugal te komen werken. Met haar achtergrond als (theater)maker begeleidt ze cliënten binnen het behandelprogramma. “Ik schrijf met cliënten, doe theateroefeningen met hen, en zie ze dan helemaal opbloeien. De ervaringsdeskundigheid helpt enorm; niets van wat zij zeggen is mij vreemd.”

“Tot slot volg in sinds kort de opleiding tot Integraal Holistisch Massagetherapeut. In de sessies die ik mag geven vindt ook ontzettend veel heling plaats.”

Achterdoek

Om grip te krijgen op haar eigen verhaal maakte Jessica, samen met documentairemaker Anna Salhany, de korte documentaire ‘Achterdoek’. In de film kijkt ze terug op haar worsteling en gaat ze op zoek naar antwoorden die haar meer inzicht geven over het ontstaan van haar problemen. De documentaire vindt inmiddels zijn weg naar het onderwijs: de opleiding tot musical-theater van Fontys neemt de film volgend jaar op in het curriculum.

Het maken van deze film bracht haar opnieuw in beweging. Voor het eerst danste ze weer op het podium. “Als je lijf zo lang niets meer ‘kan’, en het daarna langzaam weer terugkomt, ontstaat er een enorme waardering.”

Ze kijkt nu anders naar haar lichaam. “Mijn zelfhaat was groot. Gaf mijn lichaam de schuld van alles waar ik last van had. Inmiddels weet ik dat juist het tegenovergestelde waar is: mijn lichaam heeft me juist gered door op de rem te trappen.”

“You rock!”

Nu Jessica haar oude coping niet meer inzet ervaart ze het leven rauwer. “De eetstoornis was mijn verdoving: als iets te pijnlijk was, of als ik te veel voelde, kon ik het door niet te eten wegdrukken. Nu ervaar ik veel meer verdieping, iets wat ik totaal kwijt was geraakt. Hier geniet ik van. Mij krijg je niet zo snel meer gek.

En waar ze het meest trots op is? “Dat ik het heb gered. Dat ik mezelf weer terug heb gevonden. ‘Wat een bad ass! YOU ROCK!’, zou ik tegen mijn jongere zelf willen zeggen. Dat ik ondanks alle hobbels toch ben blijven staan. Dat vind ik knap.”

Wat heb jij nodig?

Aan nieuwe dansstudenten die nu voor dezelfde uitdagingen staan als zij, zou ze één vraag willen stellen: “wat heb je nodig? Durf stil te staan bij je eigen behoeften en vertrouw op je eigen fundament. Dat fundament zal worden uitgetest, door zowel positieve als negatieve ervaringen, maar het blijft de basis van alles wat je meemaakt: op de opleiding maar daarna ook in je carrière. Weet dat jij er altijd bent binnen alles wat je ervaart”

En voor iedereen die zich herkent in haar verhaal en worstelt met vergelijkbare gedachten of patronen, wil ze duidelijk zijn: “Er is altijd hulp. Er zijn plekken waar je terecht kunt zoals BeLeef en Proud2Bme. Onthoud vooral: je hoeft het niet alleen te doen, het mag sámen”.

Foto’s: Isabeau Bosscher

Herken jij situaties uit het verhaal van Jessica?

Herken je gedachten, gevoelens of signalen bij jezelf of bij iemand in je omgeving? Dan is het goed om te weten dat er organisaties zijn die ondersteuning en gespecialiseerde hulp bieden.

• Eetstoornissen Netwerk biedt informatie en steun aan mensen met een eetstoornis en hun naasten. Via hun zorgkaart vind je een overzicht van gespecialiseerde zorgaanbieders in Nederland.
• Stichting Kiem ondersteunt mensen die worstelen met een eetstoornis met professionele begeleiding en herstelgerichte programma’s.
• (W)eet wat je doet richt zich op sporters en dansers en helpt bij het vinden van een gezonde balans tussen training, voeding en herstel. Op hun website vind je een zorgkaart met hulpverleners die expertise hebben in eetproblematiek binnen de sport.
• K-EET is een landelijk netwerk van zorgprofessionals en ervaringsdeskundigen dat zich inzet voor betere zorg voor kinderen en jongeren met eetstoornissen.
• De Nederlandse Academie voor Eetstoornissen (NAE) werkt aan verbetering van zorg en preventie rondom eetstoornissen en biedt informatie voor mensen met een eetstoornis als professionals.